การศึกษานี้เป็นงานวิจัยเชิงสำรวจในโรงเรียนประถมศึกษา 41 แห่ง ที่เมืองคัวแนส (Kaunas) ประเทศลิทัวเนีย (Lithuania) โดยใช้แบบสอบถามเกี่ยวกับพฤติกรรมการสูบบุหรี่และดื่มสุราของพ่อแม่และเด็กเมื่ออยู่ในบ้าน อายุที่เริ่มต้นสูบบุหรี่หรือดื่มสุรา ความถี่ของกิจกรรมที่ทำร่วมกัน และสัมพันธภาพของคนในครอบครัว ผู้วิจัยส่งแบบสอบถามให้นักเรียนชั้นประถมปีที่ 5 อายุ 10 ปี จำนวน 369 คน เป็นชาย 211 คน (คิดเป็นร้อยละ 57.2) หญิง 158 คน (คิดเป็นร้อยละ 42.8) อัตราตอบกลับของแบบสอบถามเท่ากับร้อยละ 80.7  นอกจากนี้ ผู้วิจัยยังส่งแบบสอบถามให้พ่อแม่ของเด็กนักเรียน จำนวน 565 คนซึ่งแม่ของเด็กเป็นผู้ตอบแบบสอบถามร้อยละ 57.2 (คิดเป็นร้อยละ 96.1) พ่อของเด็กเป็นผู้ตอบแบบสอบถามร้อยละ 42.8 (คิดเป็นร้อยละ 90.6) ในจำนวนเด็กนักเรียน 369 คน อาศัยอยู่กับพ่อ 267 คน และอยู่กับแม่ 336 คน ในการวิเคราะห์ข้อมูลความสัมพันธ์ระหว่างเวลาที่ทำกิจกรรมร่วมกันในครอบครัวกับพฤติกรรมเสี่ยงของเด็ก คือ การเริ่มต้นสูบบุหรี่และดื่มสุรา ผู้วิจัยกำหนดค่าตัวแปรที่เรียกว่า Family time index (FTI) 2 ค่าคือ positive FTI (หมายถึง ครอบครัวที่ใช้เวลาทำกิจกรรมร่วมกันดีมาก) และ negative FTI (หมายถึง ครอบครัวที่ใช้เวลาทำกิจกรรมร่วมกันน้อยมาก) โดยใช้สถิติวิเคราะห์แบบ Chi-square ระดับความเชื่อมั่นร้อยละ 95 และ logistic regression analysis ผู้วิจัยพบว่า

1.       เวลาที่ทำกิจกรรมร่วมกันในครอบครัวมากที่สุด คือ เวลาที่ใช้สำหรับการรับประทานอาหาร ส่วนกิจกรรมที่ทำด้วยกันน้อย คือ การไปหาเพื่อนหรือเยี่ยมญาติ เดินด้วยกัน หรือเล่นกีฬา 

2.     มากกว่า 2 ใน 3 ของพ่อแม่เด็ก [คิดเป็นร้อยละ 81.5 ซึ่งเป็นแม่ 248 คน (ร้อยละ 77) พ่อ 207 คน (ร้อยละ 85.9)] รายงานว่ามีการจัดงานเลี้ยงฉลองในครอบครัวซึ่งมีการดื่มสุราร่วมด้วย อย่างน้อยเดือนละครั้ง

3.     เกือบครึ่งหนึ่งของพ่อเด็ก (ร้อยละ 50.6) สูบบุหรี่ ส่วนแม่มีเพียง 1 ใน 5 (ร้อยละ 19.9%) ที่สูบบุหรี่

4.     เด็กชายเริ่มสูบบุหรี่มากกว่าเด็กหญิง (23% : 6.6%, p < 0.001)

5.     เด็กชายเริ่มดื่มสุรามากกว่าเด็กหญิง (40.1% : 31.16%, p < 0.05)

6.     การดื่มสุราของเด็กสัมพันธ์กับการดื่มสุราของพ่อแม่และช่วงเวลาที่ทำกิจกรรมร่วมกันในครอบครัว เช่น เด็กชายมีแนวโน้มจะดื่มสุราเมื่อพ่อดื่มสุราในงานเลี้ยงฉลองภายในครอบครัว แต่เด็กหญิงมีแนวโน้มดื่มสุราถ้าครอบครัวใช้เวลาทำกิจกรรมร่วมกันน้อย

ผู้วิจัยสรุปว่า ครอบครัวที่ใช้เวลาทำกิจกรรมร่วมกันน้อย ประกอบกับพ่อแม่มีพฤติกรรมสูบบุหรี่และดื่มสุราให้เห็น อาจมีส่วนในการทำให้เด็กเริ่มดื่มสุราและสูบบุหรี่ จึงเสนอแนะให้มีรูปแบบการให้ความรู้ด้านสุขภาพแก่ครอบครัวในเรื่องนี้

 

ที่มา: Garmiene A, Zemaitiene N, Zaborskis A. Family time, parental behaviour model and the initiation of smoking and alcohol use by ten-year-old children: an epidemiological study in Kaunas, Lithuania. BMC Public Health. 2006; 6: 287.

Linkhttp://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pubmed&pubmedid=17123446