ศูนย์วิจัยปัญหาสุรา (ศวส.) ร่วมเผยแพร่บทวิชาการระดับนานาชาติ ชี้เอเชียเผชิญภาระโรคตับจากแอลกอฮอล์สูง เสนอเสริมมาตรการควบคุมและระบบบริการสุขภาพ

ศูนย์วิจัยปัญหาสุรา (ศวส.) มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ ร่วมเผยแพร่ผลงานวิชาการระดับนานาชาติ เรื่อง “Burden of Alcohol-Associated Liver Disease in Asia: Implications for Health Systems and Public Health Policy” หรือ “ภาระโรคตับจากแอลกอฮอล์ในเอเชีย กับความท้าทายของระบบสุขภาพและนโยบายสาธารณะ” ซึ่งเป็นบทหนึ่งในหนังสือ Handbook of Alcohol Use and Alcohol Use Disorders จัดพิมพ์โดยสำนักพิมพ์ Springer Nature ในปี พ.ศ. 2569

บทวิชาการดังกล่าวมี ศ.ดร.นพ.พลเทพ วิจิตรคุณากร ผู้อำนวยการศูนย์วิจัยปัญหาสุรา คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ เป็นหนึ่งในผู้เขียนหลัก ร่วมกับคณะนักวิชาการจากสถาบันการศึกษาและหน่วยงานทางการแพทย์ทั้งในประเทศไทยและต่างประเทศ ได้แก่  ผศ.นพ.ชิตชัย รัตนนุกรม, นพ.ภสกรณ์ ด่านพาณิชย์กุล, นพ.สุทัศน์ เลี้ยงพันธุ์สกุล และ รศ.นพ.อภิชาติ แก้วเดช

บทวิชาการนี้รวบรวมและสังเคราะห์หลักฐานทางวิชาการเกี่ยวกับภาระโรคและผลกระทบจากการบริโภคเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ในภูมิภาคเอเชีย โดยเฉพาะโรคตับที่สัมพันธ์กับแอลกอฮอล์ (Alcohol-Associated Liver Disease: ALD) ซึ่งเป็นปัญหาสาธารณสุขสำคัญที่ส่งผลต่อการเจ็บป่วย การเสียชีวิตก่อนวัยอันควร ตลอดจนภาระค่าใช้จ่ายของระบบสุขภาพและเศรษฐกิจ

ประเด็นสำคัญจากบทวิชาการ

ข้อมูลที่นำมาทบทวนระบุว่า ในปี พ.ศ. 2564 ภูมิภาคเอเชียมีสัดส่วนการเสียชีวิตจากโรคตับที่สัมพันธ์กับแอลกอฮอล์สูงถึง ร้อยละ 49.5 ของการเสียชีวิตจากโรคดังกล่าวทั่วโลก โดยเอเชียใต้มีจำนวนผู้เสียชีวิตสูงที่สุด ขณะที่เอเชียกลางมีอัตราการเสียชีวิตปรับมาตรฐานตามอายุสูงที่สุด

นอกจากนี้ การบริโภคแอลกอฮอล์ยังเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดโรคตับหลายระยะ ตั้งแต่ภาวะไขมันสะสมในตับ ตับอักเสบ ตับแข็ง ไปจนถึงมะเร็งตับ โดยความเสี่ยงอาจเพิ่มสูงขึ้นเมื่อมีปัจจัยร่วม เช่น การติดเชื้อไวรัสตับอักเสบบีและซี รวมถึงความผิดปกติทางเมตาบอลิซึม

ผลกระทบดังกล่าวไม่ได้จำกัดอยู่เพียงสุขภาพของผู้ดื่ม แต่ยังสร้างภาระต่อระบบบริการสุขภาพ ทั้งการเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาลซ้ำ การใช้บริการหอผู้ป่วยวิกฤต และความจำเป็นในการรักษาระยะยาว รวมถึงการสูญเสียผลิตภาพแรงงานและรายได้ของครัวเรือน

ข้อเสนอเชิงนโยบาย: ป้องกันระดับประชากร ควบคู่กับการพัฒนาระบบรักษา

บทวิชาการเน้นย้ำถึงความจำเป็นในการดำเนินมาตรการควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ที่มีหลักฐานรองรับ โดยเฉพาะการเพิ่มภาษีสรรพสามิต การจำกัดการเข้าถึงเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ และการควบคุมการโฆษณา การส่งเสริมการขาย และการสนับสนุนกิจกรรมทางการตลาด

ขณะเดียวกัน ควรพัฒนาระบบบริการสุขภาพให้สามารถคัดกรองผู้มีพฤติกรรมดื่มเสี่ยง ให้คำปรึกษาและบำบัดรักษาได้ตั้งแต่ระยะเริ่มต้น รวมถึงบูรณาการบริการดูแลผู้มีภาวะผิดปกติจากการใช้แอลกอฮอล์เข้ากับระบบบริการสุขภาพอย่างต่อเนื่อง

การเผยแพร่บทวิชาการครั้งนี้สะท้อนถึงความสำคัญของการนำองค์ความรู้และหลักฐานเชิงประจักษ์มาใช้สนับสนุนการพัฒนานโยบายสาธารณสุข เพื่อป้องกันและลดผลกระทบจากการบริโภคเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ตลอดจนเสริมสร้างความเข้มแข็งของระบบสุขภาพในประเทศไทยและภูมิภาคเอเชีย

รายละเอียดบทวิชาการ

• ชื่อเรื่อง: Burden of Alcohol-Associated Liver Disease in Asia: Implications for Health Systems and Public Health Policy

• ผู้เขียน: Polathep Vichitkunakorn, Chitchai Rattananukrom, Pojsakorn Danpanichkul, Suthat Liangpunsakul และ Apichat Kaewdech

• หนังสือ: Handbook of Alcohol Use and Alcohol Use Disorders

• สำนักพิมพ์: Springer Nature

• ปีที่เผยแพร่: 2026

• DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-031-35658-2_1-1

อ่านบทวิชาการเพิ่มเติม: https://doi.org/10.1007/978-3-031-35658-2_1-1

Centre for Alcohol Studies (CAS) Co-Authors International Book Chapter Highlighting the Growing Burden of Alcohol-Associated Liver Disease in Asia

The Centre for Alcohol Studies (CAS), Prince of Songkla University, has contributed to an international academic publication entitled “Burden of Alcohol-Associated Liver Disease in Asia: Implications for Health Systems and Public Health Policy”, a book chapter published in the Handbook of Alcohol Use and Alcohol Use Disorders by Springer Nature in 2026.

The chapter is co-authored by Prof. Polathep Vichitkunakorn, M.D., Ph.D., Director of the Centre for Alcohol Studies, Faculty of Medicine, Prince of Songkla University, together with Chitchai Rattananukrom, Pojsakorn Danpanichkul, Suthat Liangpunsakul, and Apichat Kaewdech.

This comprehensive narrative review examines the growing burden of alcohol-related diseases across Asia, with particular emphasis on alcohol-associated liver disease (ALD), its implications for healthcare systems, and evidence-based public health policy responses.

Key Findings

The chapter highlights that Asia accounted for approximately 49.5% of global deaths from alcohol-associated liver disease in 2021, reflecting a disproportionately high disease burden despite generally lower per capita alcohol consumption than in Western regions.

Alcohol-associated liver disease encompasses a spectrum of conditions, ranging from hepatic steatosis and alcohol-associated hepatitis to cirrhosis and liver cancer. The review also emphasizes the increased risk of liver disease progression when alcohol consumption coexists with viral hepatitis or metabolic dysfunction.

Beyond individual health consequences, alcohol-related diseases place substantial pressure on healthcare systems through increased hospital admissions, intensive care utilization, recurrent hospitalizations, and long-term treatment needs. These conditions also contribute to significant economic losses through healthcare expenditures and reduced workforce productivity.

Policy Implications and Public Health Recommendations

The authors emphasize the importance of strengthening evidence-based alcohol control policies, including increasing alcohol excise taxes, restricting alcohol availability, and regulating alcohol advertising, promotion, and sponsorship.

The chapter also calls for stronger healthcare system responses through early identification of hazardous drinking, screening and brief interventions, and improved access to treatment for alcohol use disorders.

An integrated approach combining population-level prevention with accessible healthcare services is essential to reducing alcohol-related harm and strengthening health systems across Asia.

This publication contributes to the growing body of scientific evidence supporting effective alcohol control policies and public health interventions in Thailand and throughout the Asian region.

Publication Details

• Title: Burden of Alcohol-Associated Liver Disease in Asia: Implications for Health Systems and Public Health Policy

• Authors: Polathep Vichitkunakorn, Chitchai Rattananukrom, Pojsakorn Danpanichkul, Suthat Liangpunsakul, and Apichat Kaewdech

• Book: Handbook of Alcohol Use and Alcohol Use Disorders

• Publisher: Springer Nature

• Publication Year: 2026

• DOI: https://doi.org/10.1007/978-3-031-35658-2_1-1

Read the publication: https://doi.org/10.1007/978-3-031-35658-2_1-1

เงินภาษี 2% คุ้มค่าแค่ไหน? สสส. กับผลลัพธ์ 25 ปีของการควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ในประเทศไทย

เงินภาษี 2% ที่จัดสรรให้สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) ไม่ได้เป็นเพียงงบประมาณสำหรับการรณรงค์ แต่เป็นการลงทุนเพื่อพัฒนาระบบสุขภาพ สร้างองค์ความรู้ สนับสนุนมาตรการทางกฎหมายและนโยบาย ตลอดจนขับเคลื่อนความร่วมมือจากทุกภาคส่วน เพื่อป้องกันและลดผลกระทบจากการบริโภคเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ในประเทศไทย

ตลอด 25 ปีที่ผ่านมา การดำเนินงานด้านการควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ครอบคลุมตั้งแต่การสร้างความตระหนักรู้ในสังคม การรณรงค์ลด ละ เลิกดื่ม การพัฒนาระบบดูแลผู้มีปัญหาการดื่ม การผลักดันกฎหมาย ไปจนถึงการสร้างหลักฐานเชิงประจักษ์เพื่อสนับสนุนการตัดสินใจเชิงนโยบายและความร่วมมือระดับนานาชาติ

1. ผลประเมินแผนควบคุมแอลกอฮอล์ พ.ศ. 2561–2565

ผลการประเมินแผนควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ พ.ศ. 2561–2565 สะท้อนผลประโยชน์ทางเศรษฐศาสตร์และความก้าวหน้าของตัวชี้วัดที่เกี่ยวข้องกับการดำเนินงาน

• ผลประโยชน์ทางเศรษฐศาสตร์: เงินลงทุน สสส. 1,540 ล้านบาท ได้รับผลประโยชน์ทางเศรษฐศาสตร์ 9,444 ล้านบาท

• อัตราผลประโยชน์ต่อเงินลงทุน: เงินลงทุน 1 บาท สร้างผลประโยชน์ที่ประเมินได้ 6.13 บาท

• ตัวชี้วัดที่มีผลการดำเนินงานดีขึ้น: 32 จาก 41 ตัว หรือร้อยละ 78

ผลประโยชน์ที่ประเมินได้จำแนกตามประเภท

• การลดการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์: 6,133 ล้านบาท หรือร้อยละ 64.9

• การลดอุบัติเหตุ: 2,519 ล้านบาท

• การลดโรคและความรุนแรง: 651 ล้านบาท

• งานประเพณีและพื้นที่ปลอดเหล้า: 141 ล้านบาท

หมายเหตุ: ตัวเลขผลประโยชน์เป็นการประเมินทางเศรษฐศาสตร์ ไม่ใช่เงินสดที่รัฐได้รับคืนโดยตรง

2. สสส. นำเงิน 2% ไปทำอะไรบ้าง? 5 กลยุทธ์หลักตลอด 25 ปี

2.1 รณรงค์ให้คนลด ละ เลิกดื่ม

การรณรงค์งดเหล้าเข้าพรรษาเป็นหนึ่งในกลไกสำคัญที่ส่งเสริมการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการบริโภคเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ในระดับประชากร

ผลการศึกษาพบว่า ปริมาณการบริโภคแอลกอฮอล์ลดลงประมาณร้อยละ 10 ในช่วงรณรงค์ เมื่อเปรียบเทียบกับแนวโน้มตามปกติ ขณะที่ข้อมูลปี พ.ศ. 2568 ระบุว่ามีผู้ร่วมงดตลอดช่วงเข้าพรรษา 8.6 ล้านคน โดยมีผู้ที่งดตลอดช่วงเข้าพรรษา 4.5 ล้านคน และครัวเรือนประหยัดค่าใช้จ่ายได้ประมาณ 14,949 ล้านบาทในช่วง 3 เดือน

นอกจากนี้ ค่านิยมการให้เครื่องดื่มแอลกอฮอล์เป็นของขวัญลดลงจากร้อยละ 30.2 เหลือร้อยละ 9 ภายหลังการรณรงค์ “ให้เหล้าเท่ากับแช่ง” ในช่วง พ.ศ. 2551–2560

2.2 สร้างระบบช่วยเหลือผู้มีปัญหาการดื่ม

การควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ไม่ได้จำกัดอยู่ที่การป้องกันและการรณรงค์เท่านั้น แต่ยังครอบคลุมการพัฒนาระบบบริการสุขภาพเพื่อช่วยเหลือผู้มีปัญหาการดื่มอย่างต่อเนื่อง

การดำเนินงานประกอบด้วยการสนับสนุนแผนงานพัฒนาระบบการดูแลผู้มีปัญหาการดื่มสุรา (ผรส.) การพัฒนาระบบบริการตั้งแต่โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลจนถึงโรงพยาบาลระดับตติยภูมิ การสนับสนุนการคัดกรองปัญหาการดื่ม ตลอดจนการพัฒนาศักยภาพบุคลากรสาธารณสุขและแนวปฏิบัติที่เกี่ยวข้อง

จำนวนผู้ได้รับการคัดกรอง 262,355 คน และการคัดกรองในกลุ่มต่าง ๆ จำนวน 10.3 ล้านคนในปี พ.ศ. 2562

2.3 ผลักดันกฎหมายและนโยบาย

สสส. มีบทบาทสนับสนุนการขับเคลื่อนนโยบายควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ผ่านความร่วมมือของภาครัฐ ภาควิชาการ ภาคประชาสังคม และเครือข่ายที่เกี่ยวข้อง โดยใช้แนวคิด “สามเหลี่ยมเขยื้อนภูเขา” เป็นกรอบหนึ่งในการเชื่อมโยงพลังจากหลายภาคส่วน

การดำเนินงานครอบคลุมการสนับสนุนการพัฒนากฎหมาย การเสริมศักยภาพหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง และการสร้างหลักฐานเชิงประจักษ์เพื่อประเมินมาตรการควบคุม เช่น มาตรการภาษีและการกำหนดเวลาจำหน่ายเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ข้อมูลเหล่านี้มีความสำคัญต่อการพิจารณาทางเลือกเชิงนโยบายที่คำนึงถึงผลกระทบต่อสุขภาพและสังคม

2.4 สร้างหลักฐานและองค์ความรู้

การวิจัยและข้อมูลที่มีคุณภาพเป็นรากฐานสำคัญของการกำหนดนโยบายควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ สสส. สนับสนุนการพัฒนาองค์ความรู้ผ่านหน่วยงานวิจัยและเครือข่ายวิชาการ รวมถึงศูนย์วิจัยปัญหาสุรา (ศวส.)

การดำเนินงานครอบคลุมการศึกษาสถานการณ์การบริโภคเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ การสำรวจสุขภาพประชาชน การประเมินผลมาตรการ และการเผยแพร่ผลงานวิจัยในวารสารวิชาการระดับนานาชาติ เพื่อให้การกำหนดนโยบายมีหลักฐานรองรับและสามารถประเมินผลได้อย่างเป็นระบบ

2.5 สร้างเครือข่ายและขับเคลื่อนความร่วมมือระดับโลก

การควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์จำเป็นต้องอาศัยความร่วมมือจากหลายภาคส่วน ทั้งด้านสุขภาพ กฎหมาย การศึกษา การวิจัย และภาคประชาสังคม การสร้างเครือข่ายและพัฒนาศักยภาพบุคลากรจึงเป็นส่วนสำคัญของการดำเนินงานในระยะยาว

ประเทศไทยยังมีบทบาทในการแลกเปลี่ยนประสบการณ์ด้านนโยบายกับนานาชาติ โดยองค์ความรู้และประสบการณ์จากประเทศไทยมีส่วนเชื่อมโยงกับการพัฒนากรอบการดำเนินงานควบคุมแอลกอฮอล์ระดับโลกขององค์การอนามัยโลก (WHO) พ.ศ. 2565–2573

3. เงินภาษี 2% สร้างความคุ้มค่าอย่างไร?

เงินลงทุนที่เชื่อมโยงกับผลลัพธ์ทางสังคม

ตัวอย่างที่นำเสนอในเอกสารประกอบคือ เบียร์ 1 กระป๋อง ราคาขาย 38.52 บาท รวมภาษีมูลค่าเพิ่ม โดยมีเงินจัดสรรเข้ากองทุน สสส. 29 สตางค์ต่อกระป๋อง ตัวเลขดังกล่าวสะท้อนให้เห็นว่าเงินจัดสรรเพียงส่วนหนึ่งสามารถสนับสนุนการทำงานที่ครอบคลุมทั้งการรณรงค์ การวิจัย การพัฒนาระบบบริการ และการผลักดันนโยบาย

ความคุ้มค่าใน 4 มิติ

• เศรษฐศาสตร์: ผลประเมินระบุว่าเงินลงทุน 1 บาทก่อให้เกิดผลประโยชน์ทางเศรษฐศาสตร์ที่ประเมินได้ 6.13 บาท

• สุขภาพ: สนับสนุนการลดการดื่ม ลดความเสี่ยงจากอุบัติเหตุและผลกระทบต่อสุขภาพ ตลอดจนพัฒนาการเข้าถึงบริการช่วยเหลือ

• ระบบนโยบาย: สนับสนุนงานวิจัย การพัฒนาบุคลากร และการสร้างหลักฐานประกอบการตัดสินใจ

• ความยั่งยืน: ลงทุนในระบบ กลไก และเครือข่ายความร่วมมือที่สามารถดำเนินงานต่อเนื่อง ไม่จำกัดอยู่เพียงกิจกรรมรณรงค์ระยะสั้น

4. ย้อนรอย 2 ทศวรรษ สสส. กับบทบาทการควบคุมสุราในประเทศไทย

ย้อนฟังเส้นทางและหมุดหมายสำคัญของ สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) ตลอดระยะเวลา 2 ทศวรรษ ในการขับเคลื่อน มาตรการ นโยบาย และแคมเปญสังคม เพื่อลดการดื่มสุราและสร้างสุขภาวะที่ดีให้กับคนไทย

ทศวรรษแรก: บทบาท สสส. ในการควบคุมสุรา

พ.ศ. 2544–2556

เริ่มต้นจากการก่อตั้งกองทุน และการวางรากฐานนโยบายควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ผ่านแคมเปญสังคมที่สร้างการรับรู้ในวงกว้าง

• พ.ศ. 2544: ก่อตั้ง สสส. อย่างเป็นทางการ โดยจัดตั้งจากเงินภาษีจัดเก็บเพิ่ม 2%

• พ.ศ. 2546: ริเริ่มแคมเปญ "งดเหล้าเข้าพรรษา" เป็นปีแรก และก่อตั้งสำนักงานเครือข่ายองค์กรรอบรู้เรื่องเหล้า (สคล.)

• พ.ศ. 2547: จัดตั้งศูนย์วิจัยปัญหาการดื่มสุรา (ศวส.)

• พ.ศ. 2548: เคลื่อนไหวคัดค้านการนำ "เบียร์ช้าง" เข้าเข้าสู่ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย

• พ.ศ. 2549: รณรงค์สร้างค่านิยมใหม่ "กฐินปลอดเหล้า" สู่ "งานศพปลอดเหล้า" ในปี 2550

• พ.ศ. 2550: มาตรการขึ้นภาษีสุรา ส่งผลให้ปริมาณการดื่มต่อหัวลดลง -6.7% (Zayar และคณะ 2026)

• พ.ศ. 2551: ประกาศใช้ พ.ร.บ. ควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ พร้อมสโลแกนรณรงค์ติดหู "ให้เหล้าเท่ากับแช่ง"

• พ.ศ. 2552: จัดทำโครงการโซนนิ่งและแผนที่ร้านเหล้ารอบสถานศึกษา/มหาวิทยาลัย

• พ.ศ. 2556: ปรับโครงสร้างภาษีเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ส่งผลให้อัตราการดื่มต่อหัวลดลง -9.3% (Zayar และคณะ 2026)

ทศวรรษที่สอง: ขึ้นเวทีโลก และยันต้านกระแสผ่อนกฎ

พ.ศ. 2557–2569

ก้าวสู่การยกระดับการทำงานบนเวทีระดับสากล พร้อมกับการรับมือและคัดค้านนโยบายผ่อนคลายการควบคุมสุราในประเทศ

• พ.ศ. 2557: แนวโน้มพฤติกรรมการดื่มหนักของผู้บริโภคเริ่มลดลงอย่างเห็นได้ชัด (Talek และคณะ 2024)

• พ.ศ. 2560: ผลจากการปฏิรูปภาษี ส่งผลให้อัตราการดื่มต่อหัวลดลงมากถึง -23% (Zayar และคณะ 2026)

• พ.ศ. 2561: ก้าวสู่ระดับนานาชาติ นำเสนอการดำเนินงานบนเวที UN NCDs (สหประชาชาติว่าด้วยโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง)

• พ.ศ. 2562: ประชุมสมัชชาอนามัยโลก WHA72 เผยอัตราการเสียชีวิตจากเหล้าลดลง -25% (สุปรีดา 2563)

• พ.ศ. 2565: WHA75 ให้การรับรองแผนปฏิบัติการลดอันตรายจากแอลกอฮอล์ระดับโลก (Global Alcohol Action Plan 2022–2030)

• พ.ศ. 2567: ผลกระทบจากมาตรการนำร่องเปิดสถานบริการถึงตี 4 พบสถิติ เมาแล้วขับเพิ่มขึ้นสูงถึง +117% (ศวส. 2568)

• พ.ศ. 2568: จับตาการเสนอ พ.ร.บ. ฉบับที่ 2 ที่มีทิศทางปลดล็อกการขายเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ช่วงบ่าย

• พ.ศ. 2569: การรับมือกับ ร่างกฎหมายยุติเงิน 2% ที่อาจส่งผลกระทบต่อกองทุนสร้างเสริมสุขภาพ

สรุปภาพรวม: การควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ตลอด 20 ปีที่ผ่านมา ถือเป็นบทเรียนสำคัญที่แสดงให้เห็นถึงการทำงานร่วมกันระหว่างมาตรการทางกฎหมาย ภาษี และกระแสสังคมในการลดผลกระทบทางสุขภาพของประชาชน

5. เอกสารอ้างอิง

ผลประเมินแผนควบคุมแอลกอฮอล์ 2561–2565

• สุรศักดิ์ ไชยสงค์, กมลพัฒน์ มากแจ้ง, กฤษณี สระมุณี, ร่มตะวัน กาลพัฒน์, โศภิต นาสืบ, สุรัชดา ชนโสภณ, และคณะ. รายงานฉบับสมบูรณ์ โครงการประเมินผลลัพธ์และผลกระทบเชิงเศรษฐศาสตร์ของแผนควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์และสิ่งเสพติด ปี 2561–2565. มหาสารคาม: A-HPRU มหาวิทยาลัยมหาสารคาม; 2568.

รณรงค์ให้คนลด ละ เลิกดื่ม

• Saengow U, Patanavanich R, Suriyawongpaisul P, et al. The effect of an annual temporary abstinence campaign on population-level alcohol consumption in Thailand: a time-series analysis of 23 years. BMJ Glob Health. 2024;9(7).

• สุริยัน บุญแท้. ประเมินผลการรณรงค์งดเหล้าเข้าพรรษา ปี 2568. สงขลา: ศูนย์วิจัยปัญหาสุรา; 2568.

ผลักดันกฎหมายและนโยบาย

• Thamarangsi T. The “triangle that moves the mountain” and Thai alcohol policy development: four case studies. Contemp Drug Probl. 2009;36(1-2):245-81.

• Sornpaisarn B, Rehm J. Strategies used to initiate the first alcohol control law in Thailand: lessons learned for other low- and middle-income countries. Int J Drug Policy. 2020;86:102975.

• Zayar NN, Vichitkunakorn P, Aekplakorn W, et al. Impact of alcohol excise taxation and structural reforms on per capita consumption in Thailand, 1995-2021. Int J Drug Policy. 2026;150:105191.

• มติชนออนไลน์. สสส.-เครือข่ายงดเหล้า ดันกิจกรรมใหม่ "วิ่งพักตับ" เสริมแคมเปญงดเหล้าเข้าพรรษา [อินเทอร์เน็ต]. 4 ก.ค. 2562.

• ผู้จัดการออนไลน์. ปชช.75% เมินเหล้าเป็นของขวัญปีใหม่ ร่วมรณรงค์ "ให้เหล้าเท่ากับแช่ง" [อินเทอร์เน็ต]. 22 ธ.ค. 2552. https://mgronline.com/qol/detail/9520000156778

• Hfocus. สสส.องค์กรต้นแบบ สร้างกลยุทธ์ใหม่ 'เลิกเหล้า' [อินเทอร์เน็ต]. 7 มิ.ย. 2556. https://www.hfocus.org/content/2013/06/3330

• ช่อง 8. สสส.เผย คนให้เหล้าเป็นของขวัญปีใหม่ ลดลงเหลือร้อยละ 9 [อินเทอร์เน็ต]. 27 ธ.ค. 2560. https://www.thaich8.com/news_detail/56446

สร้างระบบช่วยเหลือผู้มีปัญหาการดื่ม

• แผนงานการพัฒนาระบบการดูแลผู้มีปัญหาการดื่มสุรา (ผรส.). ทศวรรษแห่งการเรียนรู้และการขับเคลื่อนกึ่งทศวรรษแผนงานการพัฒนาระบบการดูแลผู้มีปัญหาการดื่มสุรา. นนทบุรี: กรมสุขภาพจิต; 2557.

• Waleewong O, Khampang R, Wichaidit W, Tangjit A, editors. Progress in implementation of alcohol policy in Thailand during 2008-2019. Nonthaburi: IHPP; 2020.

• สำนักงานคณะกรรมการควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ กรมควบคุมโรค. แนวปฏิบัติการคัดกรองและบำบัดรักษาฟื้นฟูสภาพผู้มีปัญหาการดื่มสุรา. นนทบุรี: กรมควบคุมโรค; 2561 (ฉบับปรับปรุง 2568).

• Sornpaisarn B, Shield KD, Rehm J. Alcohol taxation policy in Thailand: implications for other low- to middle-income countries. Addiction. 2012;107(8):1372-84.

• ศูนย์วิจัยปัญหาสุรา. ประชาชน 82.8% หนุนคงมาตรการจำกัดเวลาขายเหล้า–เบียร์ [ข่าวเผยแพร่]. สงขลา: ศวส.; 12 พ.ย. 2568.

• เกษมศักดิ์ จันดี. ถอดรหัสผลกระทบเชิงลึก: การปลดล็อกเวลาขายแอลกอฮอล์กับวิกฤตอุบัติเหตุทางถนนช่วงปีใหม่ 2569 [อินเทอร์เน็ต]. สงขลา: ศวส.; 2569.

ลงทุนในงานวิจัยและข้อมูล

• อุดมศักดิ์ แซ่โง้ว, อภิญญา เลาหประภานนท์, รัตติยา อักษรทอง. บทบาทศูนย์วิจัยปัญหาสุรากับนโยบายแอลกอฮอล์ในประเทศไทย. วารสารการสร้างเสริมสุขภาพไทย. 2565;1(1).

• เริงฤดี ปธานวนิช, วิชัย เอกพลากร, และคณะ. การสำรวจสุขภาพประชาชนไทยโดยการตรวจร่างกาย ครั้งที่ 7 พ.ศ. 2567–2568. นนทบุรี: สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข; 2568.

• สสส. สสส. สานพลัง สวรส.-รามาฯ เปิดผลสำรวจสุขภาพคนไทยครั้งที่ 7 [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพฯ: สสส.; 2568.

• ศูนย์วิจัยปัญหาสุรา. สถานการณ์การดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ในประเทศไทย 2564 VS 2567 [อินเทอร์เน็ต]. สงขลา: ศวส.; 2568.

ขับเคลื่อนความร่วมมือระดับโลก

• สุปรีดา อดุลยานนท์. กลไก สสส. กับการขับเคลื่อนงานควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์. ใน: ประชุมวิชาการสุราระดับชาติ ครั้งที่ 11. สงขลา: ศวส.; 2563.

• World Health Organization. Global alcohol action plan 2022–2030. Geneva: WHO; 2024.

• Pongutta S, Suphanchaimat R, Patcharanarumol W, Tangcharoensathien V. Lessons from the Thai Health Promotion Foundation. Bull World Health Organ. 2019;97(3):213-20.

สัดส่วนเงินกองทุน สสส. ในเบียร์ 1 กระป๋อง

• Wichaidit W. Taxes in action: the use of taxes for harmful products for mental health in Thailand [presentation]. 2nd International Forum “¿Quién paga los daños?”; 2026 Sep 22.

เส้นเวลา 25 ปี (เฉพาะรายการที่ไม่ได้อยู่ในกลุ่มข้างบน)

• Talek M, Vichitkunakorn P, Assanangkornchai S, Wichaidit W. Global alcohol policy implementation in Thailand: a narrative review. Int J Alcohol Drug Res. 2024;12(S1).

Is the 2% Health Promotion Levy Worth It? The ThaiHealth Promotion Foundation and 25 Years of Alcohol Control in Thailand

The 2% earmarked tax revenue allocated to the Thai Health Promotion Foundation (ThaiHealth) is more than a budget for public awareness campaigns. It represents an investment in strengthening health systems, generating knowledge, supporting legislation and public policy, and fostering multisectoral collaboration to prevent and reduce the harms associated with alcohol consumption in Thailand.

Over the past 25 years, alcohol control efforts have spanned a broad range of activities, from raising public awareness and encouraging people to reduce or abstain from drinking to developing support services for people experiencing alcohol-related problems, advancing alcohol control legislation, and generating evidence to inform policy decisions and international collaboration.

1. Evaluation of the Alcohol Control Plan, 2018–2022

The evaluation of Thailand’s Alcohol Control Plan for 2018–2022 demonstrated measurable economic benefits and progress across key performance indicators.

• Estimated economic benefits: An investment of THB 1.54 billion by ThaiHealth generated an estimated THB 9.444 billion in economic benefits.

• Benefit-to-investment ratio: Every THB 1 invested generated an estimated THB 6.13 in economic benefits.

• Improved performance indicators: 32 of 41 indicators, or 78%, showed improvement.

Estimated Economic Benefits by Category

• Reduced alcohol consumption: THB 6.133 billion, or 64.9% of the total.

• Reduced road traffic accidents: THB 2.519 billion.

• Reduced disease burden and violence: THB 651 million.

• Alcohol-free traditional events and spaces: THB 141 million.

Note: These figures represent estimated economic benefits, not cash revenue directly returned to the government.

2. How Does ThaiHealth Use the 2% Levy? Five Key Strategies Over 25 Years

2.1 Encouraging People to Reduce or Stop Drinking

The annual Buddhist Lent abstinence campaign is one of Thailand’s key initiatives for encouraging changes in alcohol consumption at the population level.

Research found that alcohol consumption declined by approximately 10% during the campaign period compared with the expected trend under normal conditions. In 2025, campaign data indicated that 8.6 million people participated in abstinence during Buddhist Lent, including 4.5 million who abstained throughout the entire period. Participating households saved an estimated THB 14.949 billion over three months.

Social norms have also shifted. Between 2008 and 2017, following the “Giving Alcohol as a Gift Is Like Wishing Someone Harm” campaign, the proportion of people who gave alcoholic beverages as gifts declined from 30.2% to 9%.

2.2 Developing Support Systems for People Experiencing Alcohol-Related Problems

Alcohol control extends beyond prevention and public awareness campaigns. It also involves developing accessible and continuous health services for people experiencing problems related to alcohol use.

ThaiHealth has supported initiatives to strengthen care systems for people with alcohol-related problems, including the development of services ranging from subdistrict health-promoting hospitals to tertiary-care hospitals. These efforts include alcohol screening, health workforce development, and the implementation of relevant clinical guidelines.

Reported figures include 262,355 people screened and 10.3 million screening instances across various groups in 2019.

2.3 Advancing Alcohol Control Legislation and Public Policy

ThaiHealth has supported alcohol control policy development through collaboration among government agencies, academic institutions, civil society organizations, and relevant networks. One framework informing this approach is the “Triangle That Moves the Mountain,” which emphasizes bringing together knowledge, social engagement, and political action to address complex social problems.

Activities include supporting legislative development, strengthening the capacity of relevant organizations, and generating empirical evidence to evaluate control measures, such as alcohol taxation and restrictions on sales hours. This evidence helps inform policy choices that take health and social consequences into account.

2.4 Generating Research and Evidence

High-quality research and reliable data are essential foundations for effective alcohol control policy. ThaiHealth has supported knowledge generation through research institutions and academic networks, including the Centre for Alcohol Studies (CAS).

Activities include monitoring alcohol consumption patterns, supporting population health surveys, evaluating policy measures, and disseminating research through international academic journals. These efforts help ensure that policy decisions are evidence-informed and that interventions can be systematically evaluated.

2.5 Building Networks and Advancing Global Collaboration

Effective alcohol control requires cooperation across multiple sectors, including health, law, education, research, and civil society. Building networks and strengthening professional capacity are therefore essential to sustaining long-term progress.

Thailand has also contributed to international policy dialogue. Its experience and accumulated knowledge have helped inform discussions on global alcohol control, including the World Health Organization’s Global Alcohol Action Plan 2022–2030.

3. How Does the 2% Levy Deliver Value?

An Investment That Generates Social Benefits

One illustrative example presented in the supporting materials is a can of beer priced at THB 38.52, inclusive of value-added tax. Of this amount, THB 0.29 is allocated to ThaiHealth.

This example illustrates how a relatively small allocation can support a broad range of activities, including public awareness campaigns, research, health service development, and policy advocacy.

Four Dimensions of Value

• Economic value: The evaluation estimated that every THB 1 invested generated THB 6.13 in economic benefits.

• Health benefits: Initiatives support reduced alcohol consumption, lower risks of traffic accidents and other health harms, and improved access to assistance and treatment.

• Policy and system development: Funding supports research, workforce development, and the generation of evidence for informed decision-making.

• Long-term sustainability: Investment strengthens systems, mechanisms, and collaborative networks that can continue operating beyond short-term campaigns.

4. A Two-Decade Journey: ThaiHealth and Alcohol Control in Thailand

Explore the key milestones in the work of the Thai Health Promotion Foundation (ThaiHealth) over two decades, advancing alcohol control through policy measures, legislation, and public campaigns to reduce alcohol consumption and improve the health and well-being of the Thai population.

The First Decade: Laying the Foundations for Alcohol Control

2001–2013

This period marked the establishment of ThaiHealth and the foundations of Thailand’s alcohol control policies, supported by public campaigns that raised awareness and encouraged social change.

• 2001: The Thai Health Promotion Foundation (ThaiHealth) was officially established, funded through an additional 2% earmarked tax on specified sources of excise tax revenue.

• 2003: Thailand’s annual Buddhist Lent Alcohol Abstinence Campaign was launched, and the StopDrink Network (SDN) was established.

• 2004: The Centre for Alcohol Studies (CAS) was established.

• 2005: Civil society groups mobilized against the proposed listing of Chang Beer on the Stock Exchange of Thailand.

• 2006: The Alcohol-Free Kathin campaign promoted alcohol-free Buddhist robe-offering ceremonies, followed by the Alcohol-Free Funerals campaign in 2007.

• 2007: An increase in alcohol taxation was associated with a 6.7% reduction in per capita alcohol consumption (Zayar et al., 2026).

• 2008: Thailand enacted the Alcoholic Beverage Control Act, alongside the memorable public campaign slogan “Giving Alcohol as a Gift Is Like Wishing Someone Harm.”

• 2009: Initiatives were developed to promote alcohol outlet zoning and map alcohol retailers around schools and universities.

• 2013: Alcohol taxation was restructured, with a reported 9.3% reduction in per capita alcohol consumption (Zayar et al., 2026).

The Second Decade: Global Engagement and Responses to Regulatory Relaxation

2014–2026

Thailand expanded its engagement in international policy forums while responding to domestic proposals to relax alcohol control regulations.

• 2014: Trends in heavy drinking began to show a notable decline (Talek et al., 2024).

• 2017: The effects of tax reform were associated with a reduction in per capita alcohol consumption of up to 23% (Zayar et al., 2026).

• 2018: Thailand presented its alcohol control experience at the United Nations High-Level Meeting on Noncommunicable Diseases (UN NCDs).

• 2019: At the 72nd World Health Assembly (WHA72), Thailand highlighted progress in reducing alcohol-related harm, including a reported 25% decline in alcohol-attributable mortality (Supreeda, 2020).

• 2022: The 75th World Health Assembly (WHA75) endorsed the Global Alcohol Action Plan 2022–2030.

• 2024: Following a pilot policy extending entertainment venue operating hours until 4 a.m., reported data indicated an increase of up to 117% in drink-driving incidents (CAS, 2025).

• 2025: Proposed amendments to the Alcoholic Beverage Control Act raised concerns about potential relaxation of restrictions on afternoon alcohol sales.

• 2026: Proposals to terminate the 2% earmarked funding mechanism raised concerns about potential implications for sustainable health promotion financing.

Key takeaway: Thailand’s experience in alcohol control over the past two decades highlights the role of legislation, taxation, and public engagement in working together to reduce alcohol-related harm and protect population health.

5. References

Evaluation of the Alcohol Control Plan, 2018–2022

• Chaisong S, Makjang K, Sramunee K, Kalaphan R, Nasueb S, Chonsophon S, et al. Final report: Evaluation of the outcomes and economic impacts of the Alcohol and Substance Control Plan, 2018–2022. Mahasarakham: Alcohol and Health Policy Research Unit (A-HPRU), Mahasarakham University; 2025.

Public Campaigns to Reduce or Stop Drinking

• Saengow U, Patanavanich R, Suriyawongpaisul P, et al. The effect of an annual temporary abstinence campaign on population-level alcohol consumption in Thailand: a time-series analysis of 23 years. BMJ Global Health. 2024;9(7).

• Boonthae S. Evaluation of the 2025 Buddhist Lent alcohol abstinence campaign. Songkhla: Centre for Alcohol Studies; 2025.

Alcohol Control Legislation and Public Policy

• Thamarangsi T. The “triangle that moves the mountain” and Thai alcohol policy development: four case studies. Contemporary Drug Problems. 2009;36(1–2):245–281.

• Sornpaisarn B, Rehm J. Strategies used to initiate the first alcohol control law in Thailand: lessons learned for other low- and middle-income countries. International Journal of Drug Policy. 2020;86:102975.

• Zayar NN, Vichitkunakorn P, Aekplakorn W, et al. Impact of alcohol excise taxation and structural reforms on per capita consumption in Thailand, 1995–2021. International Journal of Drug Policy. 2026;150:105191.

• Matichon Online. ThaiHealth and alcohol abstinence networks promote the “Liver Rest Run” initiative to strengthen the Buddhist Lent abstinence campaign [Internet]. 4 July 2019.

• Manager Online. 75% of the public reject alcohol as a New Year gift and join the “Giving Alcohol as a Gift Is Like Wishing Someone Harm” campaign [Internet]. 22 December 2009. Available from: https://mgronline.com/qol/detail/9520000156778

• Hfocus. ThaiHealth as a model organization: developing new strategies to help people quit drinking [Internet]. 7 June 2013. Available from: https://www.hfocus.org/content/2013/06/3330

• Channel 8. ThaiHealth reports that the proportion of people giving alcohol as a New Year gift has fallen to 9% [Internet]. 27 December 2017. Available from: https://www.thaich8.com/news_detail/56446

Support Systems for People Experiencing Alcohol-Related Problems

• Alcohol-Related Problem Care System Development Programme. A decade of learning and progress in developing care systems for people experiencing alcohol-related problems. Nonthaburi: Department of Mental Health; 2014.

• Waleewong O, Khampang R, Wichaidit W, Tangjit A, editors. Progress in implementation of alcohol policy in Thailand during 2008–2019. Nonthaburi: International Health Policy Program (IHPP); 2020.

• Office of the Alcoholic Beverage Control Committee, Department of Disease Control. Guidelines for screening, treatment, and rehabilitation of people experiencing alcohol-related problems. Nonthaburi: Department of Disease Control; 2018. Revised edition, 2025.

• Sornpaisarn B, Shield KD, Rehm J. Alcohol taxation policy in Thailand: implications for other low- to middle-income countries. Addiction. 2012;107(8):1372–1384.

• Centre for Alcohol Studies. 82.8% of the public support maintaining restrictions on alcohol sales hours [press release]. Songkhla: CAS; 12 November 2025.

• Chandi K. Examining the wider impacts: Relaxing alcohol sales hours and the road traffic accident crisis during New Year 2026 [Internet]. Songkhla: Centre for Alcohol Studies; 2026.

Research and Data Generation

• Saengow U, Laohaprapanon A, Aksornthong R. The role of the Centre for Alcohol Studies in alcohol policy in Thailand. Thai Health Promotion Journal. 2022;1(1).

• Patanavanich R, Aekplakorn W, et al. The 7th Thai National Health Examination Survey, 2024–2025. Nonthaburi: Health Systems Research Institute; 2025.

• Thai Health Promotion Foundation. ThaiHealth joins forces with the Health Systems Research Institute and Ramathibodi Hospital to release findings from the 7th Thai National Health Examination Survey [Internet]. Bangkok: ThaiHealth; 2025.

• Centre for Alcohol Studies. Alcohol consumption in Thailand: 2021 vs. 2024 [Internet]. Songkhla: CAS; 2025.

Global Collaboration

• Adulyanon S. The ThaiHealth mechanism and the advancement of alcohol control in Thailand. In: Proceedings of the 11th National Alcohol Conference. Songkhla: Centre for Alcohol Studies; 2020.

• World Health Organization. Global alcohol action plan 2022–2030. Geneva: World Health Organization; 2024.

• Pongutta S, Suphanchaimat R, Patcharanarumol W, Tangcharoensathien V. Lessons from the Thai Health Promotion Foundation. Bulletin of the World Health Organization. 2019;97(3):213–220.

ThaiHealth’s Share of the Price of a Can of Beer

• Wichaidit W. Taxes in action: the use of taxes for harmful products for mental health in Thailand [presentation]. 2nd International Forum “¿Quién paga los daños?”; 22 September 2026.

Additional Reference for the Timeline

• Talek M, Vichitkunakorn P, Assanangkornchai S, Wichaidit W. Global alcohol policy implementation in Thailand: a narrative review. International Journal of Alcohol and Drug Research. 2024;12(S1)–27.

ปัจจัยเชิงพาณิชย์ที่กำหนดสุขภาพ: กรณีศึกษา อุตสาหกรรมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์
Commercial Determinants of Health: Alcohol Industry

ผู้เขียน: ศาสตราจารย์ ดร.นิทัศน์ ศิริโชติรัตน์
สถาบันส่งเสริมสุขภาพไทย มูลนิธิสาธารณสุขแห่งชาติ

องค์กรธุรกิจปกป้องผลประโยชน์และ ‘กำไร’ ด้วยกลยุทธ์ที่หลากหลาย

• โน้มน้าว/ล้อบบี้ ผู้กำหนดนโยบาย
• จัดตั้งองค์กรบังหน้า (front group)
• การตลาด ‘ล่าเหยื่อ’
• การให้ข้อมูลที่บิดเบือนเพื่อให้สังคมเข้าใจผิด

นิยามปัจจัยเชิงพาณิชย์ที่กำหนดสุขภาพ

ปัจจัยเชิงพาณิชย์ที่กำหนดสุขภาพ (Commercial Determinants of Health) หมายถึง ปัจจัยที่มีอิทธิพลทางลบต่อสุขภาพด้วยแรงจูงใจจาก “กำไร” ซึ่งหมายถึง พลังอำนาจเชิงธุรกิจที่มีอิทธิพลต่อการเมือง การเงิน เศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรม ตลอดจนการค้าระหว่างประเทศ [1, 2] เหล่านี้เป็นปัจจัยคุกคามมหาศาล หากองค์กรธุรกิจนั้นผลิตสินค้าและผลิตภัณฑ์ที่ทำลายสุขภาพของผู้บริโภค

องค์กรธุรกิจปกป้องผลประโยชน์และ ‘กำไร’ ด้วยกลยุทธ์ที่หลากหลาย เช่น โน้มน้าว/ล้อบบี้ผู้กำหนดนโยบาย จัดตั้งองค์กรบังหน้า (front group) ใช้กลยุทธ์การตลาด ‘ล่าเหยื่อ’ เพื่อขับเคลื่อนอุปสงค์และอุปทานของสินค้าให้เพิ่มขึ้น [4]

กลยุทธ์ ‘ความรับผิดชอบต่อสังคม’ เป็นการสร้างภาพและรักษาภาพลักษณ์ที่ดีของอุตสาหกรรม ในขณะเดียวกัน เมื่อมีโอกาสอุตสาหกรรมจะใช้กลยุทธิ์นี้ในการ ‘เซาะกร่อน บ่อนทำลาย’ นโยบายสาธารณะเพื่อสุขภาพที่ ‘คุกคาม’ ผลประโยชน์เชิงพาณิชย์ [11]

กลยุทธ์อุตสาหกรรมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์

อุตสาหกรรมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ เช่น บริษัทผู้ผลิต ใช้กลยุทธ์และวิธีการดังกล่าวข้างต้น ไม่แตกต่างกับกลยุทธ์ที่อุตสาหกรรมยาสูบใช้ [3] มีการให้ข้อมูลที่บิดเบือน เซาะกร่อนความจริง เพื่อให้สังคมเข้าใจผิดและบ่อนทำลายความน่าเชื่อถือทางวิชาการทางสาธารณสุข แม้ว่าข้อมูลเหล่านั้นดำเนินการโดยสถาบันวิจัยของมหาวิทยาลัยต่าง ๆ ทางด้านการสาธารณสุขและการแพทย์ชั้นนำก็ตาม

ที่ผ่านมา มีหลักฐานเชิงประจักษ์บ่งชี้ว่า อุตสาหกรรมแอลกอฮอล์ใช้วิธีการหลากหลายเพื่อบิดเบือนข้อเท็จจริงผลงานวิจัยเกี่ยวกับผลกระทบเชิงลบต่อสุขภาพของการดื่มแอลกอฮอล์ โดยปิดบัง ซ่อนเร้น บิดเบือน สร้างความสงสัยต่องานวิจัย และปฏิเสธข้อมูล

ข้อเท็จจริงทางสุขภาพที่ถูกอุตสาหกรรมบั่นทอน ได้แก่ ความเสี่ยงของการเกิดมะเร็งจากการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ [6]ความเสี่ยงของการดื่มของแม่ที่ตั้งครรภ์ต่อการเกิดกลุ่มความผิดปกติที่เกิดขึ้นกับทารกในครรภ์และอันตรายต่อทารก [7] ความสัมพันธ์ของการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ต่อการเกิดโรคระบบหลอดเลือดและหัวใจ [8, 9, 10]

ข้อมูลสถิติและการวิจัยทางวิทยาศาสตร์การแพทย์ บ่งชี้ชัดเจนว่า “เครื่องดื่มแอลกอฮอล์คือสารก่อมะเร็ง” แต่บริษัทเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ข้ามชาติและรัฐบาลของประเทศที่เป็นผู้ส่งออกผลิตภัณฑ์เครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ต่างพยายามปิดบัง อำพราง ซ่อนเร้น ไม่ให้สาธารณะและผู้บริโภคได้รับทราบถึงความสัมพันธ์ของการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์และการเกิดโรคมะเร็ง [12, 13] รวมทั้ง การขัดขวางการออกมาตรการฉลากคำเตือนโรคมะเร็งบนบรรจุภัณฑ์เครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ผ่านกลไกองค์การการค้าโลก (World Trade Organization) และระเบียบว่าด้วยอุปสรรคเชิงเทคนิคทางการค้า [14] นอกจากนี้ ยังมีการข่มขู่ว่าจะดำเนินคดีเพื่อขัดขวางงานวิจัยเกี่ยวกับประสิทธิผลของฉลากคำเตือนโรคมะเร็งบนบรรจุภัณฑ์เครื่องดื่มแอลกอฮอล์ของประเทศแคนาดา [15]

นอกจากนี้ อุตสาหกรรมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ยังพยายาม ‘สร้างภาพลักษณ์’ ด้วยกิจกรรมเพื่อสังคม อาทิ การบริจาคเงินเพื่อสาธารณประโยชน์ และสร้าง ‘วาทกรรม’ เพื่อโยนความรับผิดชอบไปยัง ปัจเจกบุคคล หรือโยนความผิดไปให้ผู้บริโภคว่าต้อง ‘ดื่มแบบรับผิดชอบ’ อีกด้วย [5]
 

กรณีศึกษาจากบทความวิชาการ วารสาร British Medical Journal (BMJ)

จากงานวิจัยการศึกษาอิทธิพลของอุตสาหกรรมแอลกอฮอล์ต่อนโยบายด้านสุขภาพ ที่ตีพิมพ์ในวารสาร British Medical Journal (BMJ) โดย Jim McCambridge และทีมวิจัยจาก London School of Hygiene and Tropical Medicine ที่เก็บข้อมูลโดยการสัมภาษณ์สมาชิกอาวุโสของอุตสาหกรรมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ พบว่า “อิทธิพลของอุตสาหกรรมเป็นไปอย่างแนบเนียนผ่านการล้อบบี้ และการสร้างสายสัมพันธ์ระยะยาวกับผู้กำหนดนโยบายคนสำคัญ” [16, 17]

อิทธิพลของอุตสาหกรรมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์มีมหาศาล โดยผู้แทนจากอุตสาหกรรมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์มักเข้าพบผู้บริหารในรัฐบาลหรือข้าราชการระดับสูงเป็นประจำ รวมถึงการร่วมประชุมกับรัฐมนตรี และที่ปรึกษาต่าง ๆ เป็นประจำ อาทิ กระทรวงการคลัง กระทรวงมหาดไทย สำนักนายกรัฐมนตรี กระทรวงสิ่งแวดล้อม กระทรวงการต่างประเทศ กระทรวงสาธารณสุข เป็นต้น

จากการศึกษา รายงานการประชุมพิจารณามาตรการราคาขายปลีกขั้นต่ำในประเทศสก็อตแลนด์ ในรายงานมีการชี้แจง หลักฐานเชิงประจักษ์จากกลุ่มแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านโรคตับ ซึ่งมีน้ำหนักมากพอที่จะสนับสนุนการออกมาตรการราคาขายปลีกขั้นต่ำ แต่รองปลัดกระทรวงสาธารณสุข กลับสรุปว่า ความรับผิดชอบหลักในการลดปริมาณการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ อยู่ที่ตัวบุคคล” [16]

บทสรุป

พลังอำนาจทางธุรกิจของอุตสาหกรรมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์มีอิทธิพลมหาศาล ทั้งด้านการเมือง การเงิน และการค้าระหว่างประเทศมีกรณีศึกษาอิทธิพลของอุตสาหกรรมเครื่องดื่มแอลกฮอล์ต่อการคัดค้านกฎหมายควบคุมเครื่องดื่มแอลกฮอล์ในหลายประเทศ เช่น การฟ้องร้องการออกกฎหมายราคาขายปลีกเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ขั้นต่ำในสก็อตแลนด์ ในปี พ.ศ. 2555 ต่อศาลทั้งในสก็อตแลนด์ สหราชอาณาจักร และสหภาพยุโรป โดยอุตสาหกรรมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ นำโดยสมาคมสก็อตวิสกี้ ที่ทำให้มีการชะลอการออกฎหมายไปถึง 6 ปี

การปกป้องสุขภาพประชาชนจากปัจจัยเชิงพาณิชย์ที่กำหนดสุขภาพของอุตสาหกรรมเครื่องดื่มแอลกฮอล์ ต้องอาศัยความร่วมมือและบูรณาการระหว่างภาคประชาสังคม ภาควิชาการ และเครือข่ายระดับภูมิภาค/โลก จึงจะสามารถยืนหยัดเพื่อตอบโต้กับอิทธิพลเหล่านั้นได้ สถาบันวิชาการทางการแพทย์และการสาธารณสุข และภาคประชาสังคม ควรจะต้องสื่อสารเชิงรุกกับผู้กำหนดนโยบายทุกระดับ เกี่ยวกับปัจจัยเชิงพาณิชย์ที่กำหนดสุขภาพและผลกระทบต่อสุขภาพจากเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ที่นำไปสู่อุปสรรคสำคัญสำหรับเป้าหมายของการพัฒนาอย่างยั่งยืน โดยเฉพาะสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรและวุฒิสภาซึ่งมีอำนาจหน้าที่ในการพิจารณากฎหมายของประเทศ

เอกสารอ้างอิง:

1. Kickbusch I, Allen L, Franz C, 2016. The Commercial Determinants of Health. Comment. Lancet Global Health 2016; 4 (12): e895-6. Available at: https://www.thelancet.com/action/showPdf?pii=S2214-109X%2816%2930217-0, https://doi.org/10.1016/S2214-109X(16)30217-0
2. Maani N, Petticrew M, and Galea S, 2022. The Commercial Determinants of Health. Oxford University Press. ISBN-13: 978-0197578759
3. Doyle A, 2025. Commercial determinants of health: the case of the alcohol industry. Drugnet Ireland, Issue 91, Spring 2025, pp.23-25. Available at: https://www.drugsandalcohol.ie/43352/
4. Mialon M, 2020. An overview of the commercial determinants of health. Global Health 2020; 16: 74.
5. Marten R, Amul GGH, Casswell S., 2020. Alcohol: global health’s blind spot. Lancet Glob Health 2020; 8: e329–30.
6. Petticrew M, Maani N, Knai C, Weiderpass E, 2018. How alcohol industry organisations mislead the public about alcohol and cancer. Drug Alcohol Rev, 2018 Mar; 37(3): 293-303. doi: 10.1111/dar.12596. Epub 2017 Sep 7.
7. Lim AWY, van Schalkwyk MCI, Maani N, Petticrew M, 2019.Pregnancy, fertility, breastfeeding, and alcohol consumption: an analysis of framing and completeness of information disseminated by alcohol industry-funded organizations. J Stud Alcohol Drugs, 2019 Sep; 80(5): 524-533. doi: 10.15288/jsad.2019.80.524.
8. Peake L, van Schalkwyk MCI, Maani N, et al., 2021. Analysis of the accuracy and completeness of cardiovascular health information on alcohol industry-funded websites. Eur J Public Health, 2021 Dec 1; 31(6): 1197-1204. doi: 10.1093/eurpub/ckab135.
9. Mitchell G, Lesch M, and McCambridge J, 2020. Alcohol industry involvement in the moderate alcohol and cardiovascular health trial. Am J Public Health, 2020 Apr; 110(4): 485-488. doi: 10.2105/AJPH.2019.305508. Epub 2020 Feb 20.
10. Krittanawong C, Isath A, Rosenson RS, Khawaja M, Wang Z, Fogg SE, Virani SS, Qi L, Cao Y, Long MT, Tangney CC, Lavie CJ, 2022. Alcohol Consumption and Cardiovascular Health. Am J Med, 2022 Oct; 135(10): 1213-1230.e3. doi: 10.1016/j.amjmed.2022.04.021. Epub 2022 May 14.
11. Marks JH 2019. The perils of partnership: industry influence, institutional integrity, and public health.Oxford: Oxford University Press.doi: 10.1093/oso/9780190907082.001.0001ISBN: 9780190907082; 9780190907112
12. Madden M, McCambridge J, 2021. Alcohol marketing versus public health: David and Goliath? Global Health. 2021; 17(1): 45.
13. Bates S, Holmes J, Gavens L, de Matos EG, Li J, Ward B, Hooper L, Dixon S, Buykx P, 2018. Awareness of alcohol as a risk factor for cancer is associated with public support for alcohol policies. BMC Public Health. 2018; 18(1): 688.
14. O’Brien P, Stockwell T, Vallance K, Room R, 2021. WHO should not support alcohol Industry co-regulation of public health labelling.Addiction. 2021; 116(7): 1619-1621.
15. Stockwell, T, Solomon R, O’Brien P, Vallance K, Hobin E, 2020. Cancer warning labels on alcohol containers: A consumer’s right to know, a government’s responsibility to inform, and industry’s power to thwart. J Stud Alcohol Drugs. 2020; 81(2): 284-292.
16. Gornall J, 2014. Under the influence. BMJ 2014; 348: f7646 doi: https://doi.org/10.1136/bmj.f7646 (Published 08 January 2014)
17. Hawkins B, Holden C, 2012. “Water dripping on Stone?” Industry lobbying and UK alcohol policy. Policy Press.

Commercial Determinants of Health: Alcohol Industry

Author: Professor Dr. Nithat Sirichotiratana 
Institute for Thai Health Promotion, National Health Foundation

Business Organizations Protect Their Interests and “Profits” Through Various Strategies

• Influencing/lobbying policymakers
• Establishing front groups
• Predatory marketing
• Providing distorted information to mislead the public

Definition of Commercial Determinants of Health

Commercial Determinants of Health (CDOH) refer to factors that negatively influence health, driven by the motivation to generate “profit.” These include the power of businesses to influence politics, finance, the economy, society, and culture, as well as international trade [1, 2]. These factors pose a significant threat when businesses produce goods and products that are harmful to consumers’ health.

Business organizations protect their interests and “profits” through various strategies, such as influencing or lobbying policymakers, establishing front groups, and employing “predatory” marketing strategies to drive demand for and supply of their products [4].

Corporate “social responsibility” strategies are used to create and maintain a positive image of the industry. At the same time, when opportunities arise, industries may use such strategies to “erode and undermine” public health policies that threaten their commercial interests [11].

Strategies of the Alcohol Industry

The alcohol industry, including manufacturers and producers, employs strategies and practices similar to those used by the tobacco industry [3]. These include providing misleading information, undermining scientific evidence, and eroding public understanding in ways that undermine the credibility of public health research, even when such research is conducted by leading university research institutions in the fields of public health and medicine.

There is substantial empirical evidence indicating that the alcohol industry has used various tactics to distort scientific evidence concerning the negative health effects of alcohol consumption. These tactics include concealing, suppressing, distorting, creating doubt about, and denying research findings.

Health-related facts that have been undermined by the industry include the risk of cancer associated with alcohol consumption [6], the risks of maternal alcohol consumption during pregnancy and its association with fetal abnormalities and harm to infants [7], and the relationship between alcohol consumption and cardiovascular disease [8, 9, 10].

Statistical data and medical scientific research clearly indicate that “alcohol is a carcinogen.” However, multinational alcohol companies and governments of countries that export alcoholic beverages have attempted to conceal, obscure, and withhold information from the public and consumers regarding the relationship between alcohol consumption and cancer [12, 13]. They have also opposed the introduction of cancer warning labels on alcoholic beverage packaging through mechanisms of the World Trade Organization (WTO) and the Agreement on Technical Barriers to Trade (TBT Agreement) [14]. In addition, there have been threats of legal action aimed at obstructing research on the effectiveness of cancer warning labels on alcoholic beverage packaging in Canada [15].

Furthermore, the alcohol industry seeks to build a positive public image through social activities, such as charitable donations and other philanthropic initiatives. It also constructs narratives that shift responsibility onto individuals, blaming consumers by promoting the notion that they should “drink responsibly” [5].

Case Study from an Academic Article Published in the British Medical Journal (BMJ)

A study examining the influence of the alcohol industry on health policy, published in the British Medical Journal (BMJ) by Jim McCambridge and a research team from the London School of Hygiene & Tropical Medicine, collected data through interviews with senior members of the alcohol industry. The study found that “industry influence operates subtly through lobbying and the development of long-term relationships with key policymakers” [16, 17].

The influence of the alcohol industry is substantial. Representatives of the alcohol industry frequently meet with senior government officials and high-ranking civil servants, as well as ministers and their advisers. Such interactions involve various ministries and government agencies, including the Ministry of Finance, Ministry of Interior, Office of the Prime Minister, Ministry of Environment, Ministry of Foreign Affairs, and Ministry of Public Health.

A review of the meeting records concerning the consideration of minimum retail pricing measures in Scotland found that the records included evidence presented by specialist physicians in liver disease. This evidence was sufficiently strong to support the introduction of minimum retail pricing. However, the Deputy Director-General of the Ministry of Public Health concluded that the primary responsibility for reducing alcohol consumption rested with individuals [16].

Conclusion

The business power of the alcohol industry has substantial influence over politics, finance, and international trade. There are numerous documented cases of the alcohol industry influencing and opposing alcohol control legislation in various countries. One example is the legal challenge to minimum unit pricing legislation for alcoholic beverages in Scotland in 2012, brought by the Scotch Whisky Association before courts in Scotland, the United Kingdom, and the European Union. The actions of the alcohol industry contributed to delaying the implementation of the legislation for as long as six years.

Protecting public health from the commercial determinants of health created by the alcohol industry requires collaboration and integration among civil society, academia, and regional and global networks in order to effectively counter such influence. Academic institutions in medicine and public health, together with civil society organizations, should proactively communicate with policymakers at all levels about the commercial determinants of health and the health impacts of alcohol. These factors represent significant barriers to achieving the Sustainable Development Goals (SDGs), particularly for members of the House of Representatives and the Senate, who have the authority and responsibility to consider and enact national legislation.

References:

1. Kickbusch I, Allen L, Franz C, 2016. The Commercial Determinants of Health. Comment. Lancet Global Health 2016; 4 (12): e895-6. Available at: https://www.thelancet.com/action/showPdf?pii=S2214-109X%2816%2930217-0, https://doi.org/10.1016/S2214-109X(16)30217-0
2. Maani N, Petticrew M, and Galea S, 2022. The Commercial Determinants of Health. Oxford University Press. ISBN-13: 978-0197578759
3. Doyle A, 2025. Commercial determinants of health: the case of the alcohol industry. Drugnet Ireland, Issue 91, Spring 2025, pp.23-25. Available at: https://www.drugsandalcohol.ie/43352/
4. Mialon M, 2020. An overview of the commercial determinants of health. Global Health 2020; 16: 74.
5. Marten R, Amul GGH, Casswell S., 2020. Alcohol: global health’s blind spot. Lancet Glob Health 2020; 8: e329–30.
6. Petticrew M, Maani N, Knai C, Weiderpass E, 2018. How alcohol industry organisations mislead the public about alcohol and cancer. Drug Alcohol Rev, 2018 Mar; 37(3): 293-303. doi: 10.1111/dar.12596. Epub 2017 Sep 7.
7. Lim AWY, van Schalkwyk MCI, Maani N, Petticrew M, 2019.Pregnancy, fertility, breastfeeding, and alcohol consumption: an analysis of framing and completeness of information disseminated by alcohol industry-funded organizations. J Stud Alcohol Drugs, 2019 Sep; 80(5): 524-533. doi: 10.15288/jsad.2019.80.524.
8. Peake L, van Schalkwyk MCI, Maani N, et al., 2021. Analysis of the accuracy and completeness of cardiovascular health information on alcohol industry-funded websites. Eur J Public Health, 2021 Dec 1; 31(6): 1197-1204. doi: 10.1093/eurpub/ckab135.
9. Mitchell G, Lesch M, and McCambridge J, 2020. Alcohol industry involvement in the moderate alcohol and cardiovascular health trial. Am J Public Health, 2020 Apr; 110(4): 485-488. doi: 10.2105/AJPH.2019.305508. Epub 2020 Feb 20.
10. Krittanawong C, Isath A, Rosenson RS, Khawaja M, Wang Z, Fogg SE, Virani SS, Qi L, Cao Y, Long MT, Tangney CC, Lavie CJ, 2022. Alcohol Consumption and Cardiovascular Health. Am J Med, 2022 Oct; 135(10): 1213-1230.e3. doi: 10.1016/j.amjmed.2022.04.021. Epub 2022 May 14.
11. Marks JH 2019. The perils of partnership: industry influence, institutional integrity, and public health.Oxford: Oxford University Press.doi: 10.1093/oso/9780190907082.001.0001ISBN: 9780190907082; 9780190907112
12. Madden M, McCambridge J, 2021. Alcohol marketing versus public health: David and Goliath? Global Health. 2021; 17(1): 45.
13. Bates S, Holmes J, Gavens L, de Matos EG, Li J, Ward B, Hooper L, Dixon S, Buykx P, 2018. Awareness of alcohol as a risk factor for cancer is associated with public support for alcohol policies. BMC Public Health. 2018; 18(1): 688.
14. O’Brien P, Stockwell T, Vallance K, Room R, 2021. WHO should not support alcohol Industry co-regulation of public health labelling.Addiction. 2021; 116(7): 1619-1621.
15. Stockwell, T, Solomon R, O’Brien P, Vallance K, Hobin E, 2020. Cancer warning labels on alcohol containers: A consumer’s right to know, a government’s responsibility to inform, and industry’s power to thwart. J Stud Alcohol Drugs. 2020; 81(2): 284-292.
16. Gornall J, 2014. Under the influence. BMJ 2014; 348: f7646 doi: https://doi.org/10.1136/bmj.f7646 (Published 08 January 2014)
17. Hawkins B, Holden C, 2012. “Water dripping on Stone?” Industry lobbying and UK alcohol policy. Policy Press.

ศูนย์วิจัยปัญหาสุรา (ศวส.) เผยผลการทบทวนวรรณกรรมเกี่ยวกับนโยบายจำกัดระดับแอลกอฮอล์ในเลือดระดับต่ำ พบหลักฐานจากต่างประเทศชี้ว่า การลดเกณฑ์ BAC สามารถสัมพันธ์กับการลดพฤติกรรมดื่มแล้วขับ อุบัติเหตุ และการบาดเจ็บ แต่ประสิทธิผลของนโยบายไม่ได้ขึ้นอยู่กับ “ตัวเลข BAC” เพียงอย่างเดียว หากขึ้นอยู่กับความเข้มแข็งของการบังคับใช้กฎหมาย เทคโนโลยี ระบบข้อมูล การฟื้นฟูผู้กระทำผิด และการสื่อสารสาธารณะที่ดำเนินการอย่างต่อเนื่อง

24 ประเทศใช้เกณฑ์ BAC ≤ 0.02 g/dL หรือ Zero Tolerance

ผลการทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบครอบคลุมการศึกษา 39 เรื่อง จาก 5 ภูมิภาคทั่วโลก โดยพิจารณา 3 มิติสำคัญ ได้แก่ กลไกและการดำเนินนโยบาย BAC ระดับต่ำในต่างประเทศ ผลกระทบเชิงประจักษ์ของการลดเกณฑ์ BAC ต่ำกว่า 0.05 g/dL และ Zero Tolerance รวมถึงบริบทกฎหมายและระบบบังคับใช้ของประเทศไทย งานวิจัยส่วนใหญ่อยู่ในระดับความเสี่ยงปานกลางตามการประเมินด้วย ROBINS-I และไม่พบการศึกษาที่มีความเสี่ยงวิกฤต

การทบทวนพบว่า มี 24 ประเทศ ที่กำหนด BAC สำหรับผู้ขับขี่ทั่วไปที่ระดับไม่เกิน 0.02 g/dL หรือใช้แนวทาง Zero Tolerance โดยแบ่งเป็นประเทศที่ใช้เกณฑ์ BAC 0.02 g/dL จำนวน 10 ประเทศ เช่น นอร์เวย์ สวีเดน โปแลนด์ เอสโตเนีย โปรตุเกส และจีน และประเทศที่ใช้ Zero Tolerance หรือ BAC 0.00 g/dL จำนวน 14 ประเทศ สะท้อนแนวโน้มของนโยบายเชิงป้องกันที่เข้มงวดขึ้นเพื่อมุ่งลดการบาดเจ็บและการเสียชีวิตจากอุบัติเหตุทางถนน

หลักฐานต่างประเทศชี้ “ลด BAC” มีผล แต่บริบทการบังคับใช้สำคัญ

หลักฐานที่ทบทวนชี้ว่า การลดเกณฑ์ BAC จากระดับเดิมลงสู่ 0.03 หรือ 0.02 g/dL สามารถสัมพันธ์กับการลดพฤติกรรมดื่มแล้วขับ อุบัติเหตุ และการบาดเจ็บ ขณะที่ Zero Tolerance ให้ผลแตกต่างกันไปตามบริบท โดยความเข้มแข็งของระบบบังคับใช้ถือเป็นองค์ประกอบสำคัญของความสำเร็จ

ตัวอย่างเช่น ชิลี หลังลดเกณฑ์ BAC เหลือ 0.03 g/dL พบการบาดเจ็บลดลง 31–36% และอุบัติเหตุลดลง 32% ทันที ขณะที่ ไต้หวัน หลังลดเกณฑ์เหลือ 0.03 g/dL พบการเสียชีวิตและการบาดเจ็บลดลง 18% ในเวลากลางคืน ส่วน นอร์เวย์ ภายใต้เกณฑ์ BAC 0.02 g/dL พบสัดส่วนผู้ขับขี่ที่งดดื่มแอลกอฮอล์เด็ดขาดก่อนขับเพิ่มขึ้นจาก 82% เป็น 91% ซึ่งสะท้อนการเปลี่ยนแปลงบรรทัดฐานไปสู่แนวคิด “ดื่มแล้วไม่ขับ” และ จีน พบว่าสัดส่วนผู้เสียชีวิตที่เกี่ยวข้องกับแอลกอฮอล์ลดลง 7% ภายใต้เกณฑ์ BAC 0.02 g/dL

สำหรับ Zero Tolerance หรือ BAC 0.00 g/dL ผลลัพธ์ในประชากรทั่วไปมีความหลากหลายตามบริบทและความเข้มข้นของการบังคับใช้ ตัวอย่างเช่น บราซิล เมื่อใช้นโยบาย Zero Tolerance ควบคู่กับการบังคับใช้อย่างเข้มงวด พบว่าสามารถป้องกันการเข้ารักษาในโรงพยาบาลได้ถึง 440,599 ครั้ง ขณะที่ อุรุกวัย หลังใช้ BAC 0.00 g/dL พบอุบัติเหตุรุนแรงถึงชีวิตลดลง 21% ในช่วง 12 เดือนแรก

ไม่ใช่แค่ “ลดตัวเลข” แต่ต้องสร้างระบบบังคับใช้ให้พร้อม

การกำหนด BAC ระดับต่ำทำงานผ่านหลายกลไกร่วมกัน ทั้งการสร้างบรรทัดฐานใหม่เพื่อลด “พื้นที่สีเทา” ในการตัดสินใจและส่งสัญญาณว่า “ดื่มแล้วไม่ขับ” การเพิ่มความแน่นอนในการถูกตรวจจับผ่านการสุ่มตรวจลมหายใจหรือ Random Breath Testing (RBT) การใช้บทลงโทษแบบขั้นบันไดที่ได้สัดส่วนกับระดับ BAC และประวัติการกระทำผิด ตลอดจนการใช้เทคโนโลยี เช่น Alcohol Interlock ควบคู่กับโปรแกรมปรับเปลี่ยนพฤติกรรมและการฟื้นฟูผู้กระทำผิดซ้ำ

ดังนั้น การลดเกณฑ์เพียงอย่างเดียวจึงมีข้อจำกัด โดยเฉพาะต่อกลุ่มผู้ดื่มหนักและผู้กระทำผิดซ้ำ ซึ่งจำเป็นต้องมีมาตรการเสริมและการบังคับใช้อย่างจริงจัง เอกสารสรุปว่า ประสิทธิผลสูงสุดเกิดขึ้นเมื่อการกำหนด BAC ดำเนินควบคู่กับ การบังคับใช้กฎหมาย เทคโนโลยี การฟื้นฟู การสื่อสารสาธารณะ และระบบสนับสนุนอื่นอย่างเป็นระบบและต่อเนื่อง

ประเทศไทยยังมี “5 ช่องว่าง” ของระบบบังคับใช้

ปัจจุบันประเทศไทยกำหนดเกณฑ์ BAC แตกต่างกันตามกลุ่มผู้ขับขี่ โดยผู้ขับขี่ทั่วไปอยู่ที่ 0.05 g/dL ขณะที่กลุ่มเฉพาะ 4 กลุ่ม ได้แก่ ผู้มีอายุต่ำกว่า 20 ปี ผู้ใช้ใบอนุญาตขับขี่ชั่วคราว ผู้ใช้ใบอนุญาตผิดประเภท และผู้ไม่มีหรือถูกพักใช้ใบอนุญาต อยู่ที่ 0.02 g/dL ส่วนรถสาธารณะ/รถพาณิชย์กำหนดที่ 0.00 g/dL ตามข้อมูลที่รายงานในเอกสาร

อย่างไรก็ตาม การทบทวนพบช่องว่างเชิงระบบของการบังคับใช้กฎหมาย BAC ในประเทศไทย 5 ประการ ได้แก่ (1) การตรวจไม่ครอบคลุม โดยมักเข้มข้นในช่วงเทศกาล (2) ผลตรวจล่าช้าในคดีรุนแรง ซึ่งอาจทำให้ค่าที่ตรวจได้คลาดเคลื่อนจากระดับขณะขับขี่ (3) ฐานข้อมูลผู้กระทำผิดซ้ำไม่เชื่อมโยง (4) บทลงโทษไม่ผูกกับระดับ BAC ทำให้ผู้มีความเสี่ยงสูงอาจได้รับโทษใกล้เคียงกับผู้ที่เกินเกณฑ์เพียงเล็กน้อย และ (5) การสื่อสารไม่ต่อเนื่อง ซึ่งอาจทำให้ประชาชนมองว่าการบังคับใช้มุ่งจับผิดเพื่อค่าปรับมากกว่าการสร้างความปลอดภัย

จาก “การลดตัวเลข BAC” สู่ “การสร้างระบบที่พร้อม”

ผลการศึกษาจึงเสนอให้ประเทศไทยพิจารณาความพร้อมของระบบควบคู่ไปกับการตัดสินใจเรื่องเกณฑ์ BAC โดยมีทางเลือกเชิงนโยบายตั้งแต่การคงเกณฑ์ 0.05 g/dL แต่เพิ่มความเข้มงวดในการบังคับใช้ การลดเหลือ 0.02 g/dL ทันทีทุกกลุ่ม การปรับลดแบบเป็นระยะ (Phased-in) ไปจนถึงการควบคุมเข้มเฉพาะกลุ่มหรือพื้นที่เสี่ยง ทั้งนี้ เอกสารเตือนว่า หากระบบยังไม่มีความพร้อม การประกาศลดเกณฑ์ทันทีอาจเพิ่มภาระต่อระบบศาลและโรงพยาบาลมากกว่าการสร้างผลลัพธ์ด้านความปลอดภัย

ข้อเสนอเชิงนโยบายสู่การปฏิบัติประกอบด้วย การสุ่มตรวจตลอดปี (RBT) ให้เป็นมาตรการประจำวัน ไม่ใช่เฉพาะเทศกาล การจัดทำแนวปฏิบัติกลาง (SOP) และมาตรฐานเดียวในการตรวจ BAC ในกรณีอุบัติเหตุรุนแรง การกำหนดบทลงโทษแบบขั้นบันไดให้สอดคล้องกับปริมาณแอลกอฮอล์และประวัติคดี การพัฒนาฐานข้อมูลบูรณาการเชื่อมโยงตำรวจ–ศาล–ขนส่ง–คุมประพฤติ–สาธารณสุข การใช้มาตรการฟื้นฟูและบำบัดรักษาควบคู่กับการลงโทษสำหรับผู้กระทำผิดซ้ำ และการประเมินความพร้อมของระบบก่อนประกาศใช้เกณฑ์ 0.02 g/dL ทั่วประเทศ

ท้ายที่สุด เป้าหมายของนโยบายไม่ควรหยุดอยู่ที่การถกเถียงว่า “ตัวเลข BAC ควรเป็นเท่าไร” แต่ควรมุ่งไปสู่การสร้างระบบที่ทำให้มาตรการเกิดผลจริง ทั้งการตรวจจับที่ครอบคลุม การบังคับใช้ที่แน่นอนและเป็นธรรม ระบบข้อมูลที่เชื่อมโยง และการป้องกันการกระทำผิดซ้ำ เพื่อบรรลุเป้าหมายปลายทาง คือ “ลดอุบัติเหตุ การบาดเจ็บ และการเสียชีวิตจากการดื่มแล้วขับ”

อ้างอิง: พลเทพ วิจิตรคุณากร, อัจฉรา ประจงจีบ, และชฎาบุญ เจียรธนกฤติ. (2569). รายงานการศึกษาและทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบ เรื่อง กลไกและผลกระทบการดำเนินนโยบายจำกัดปริมาณแอลกอฮอล์ในเลือดระดับต่ำในต่างประเทศ และสถานการณ์การบังคับใช้กฎหมายของประเทศไทย. ศูนย์วิจัยปัญหาสุรา มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์.

การศึกษา ผลกระทบและการเปลี่ยนแปลงหลังจากการเปลี่ยนกฎหมายเกี่ยวกับสุราพื้นบ้าน/ชุมชนต่อพลวัตการผลิต การจำหน่าย และการบริโภคสุราในประเทศไทย: กรณีศึกษาเชิงพื้นที่แบบพหุภูมิภาค

งานวิจัยนี้ศึกษาผลกระทบและการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นภายหลังการปรับปรุงกฎหมายการผลิตสุราพื้นบ้าน/ชุมชน พ.ศ. 2565 โดยสำรวจสถานการณ์การผลิต การจำหน่าย และการบริโภคสุราในพื้นที่ 4 ภูมิภาคของประเทศไทย รวมถึงผลกระทบทางเศรษฐกิจ สังคม และการดำเนินนโยบายในระดับพื้นที่ ผลการศึกษาชี้ให้เห็นว่ากฎหมายใหม่ช่วยลดข้อจำกัดในการเข้าสู่ระบบของผู้ผลิตรายย่อยและเปิดโอกาสทางเศรษฐกิจแก่ชุมชนมากขึ้น แต่ยังคงมีความท้าทายด้านมาตรฐานการผลิต กระบวนการอนุญาต การบังคับใช้กฎหมาย และการควบคุมคุณภาพผลิตภัณฑ์สุรา งานวิจัยนี้นำเสนอข้อเสนอเชิงนโยบายเพื่อสร้างสมดุลระหว่างการส่งเสริมเศรษฐกิจฐานรากกับการคุ้มครองสุขภาพและความปลอดภัยของประชาชนอย่างยั่งยืน

A Study of the Impacts and Changes Following the Reform of Traditional/Community Liquor Laws on the Dynamics of Alcohol Production, Distribution, and Consumption in Thailand: A Multi-Regional Case Study

This research examines the impacts and changes following the reform of Thailand’s community liquor production regulations in 2022. The study investigates alcohol production, distribution, and consumption across four regions of Thailand, as well as the economic, social, and policy implications of the legal changes at the local level. Findings indicate that the revised law has reduced barriers for small-scale producers and created new economic opportunities for communities. However, challenges remain regarding production standards, licensing procedures, law enforcement, public understanding, and product quality control. The study provides policy recommendations aimed at balancing grassroots economic development with the protection of public health and consumer safety in a sustainable manner.

รายงานวิจัย
การพัฒนาเครื่องมือช่วยในการถามปริมาณการดื่ม “THAI Drinking Survey Guide v.9”
(Development of the THAI Drinking Survey Guide v.9 for Alcohol Consumption Assessment)

รายงานวิจัยฉบับนี้มุ่งพัฒนาเครื่องมือช่วยในการประเมินและสอบถามปริมาณการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ของประชากรไทย โดยสำรวจข้อมูลประเภทเครื่องดื่ม ตรายี่ห้อ ปริมาตร และความเข้มข้นของแอลกอฮอล์ที่วางจำหน่ายในประเทศไทย เพื่อนำมาปรับปรุง “THAI Drinking Survey Guide v.9” ให้มีความทันสมัยและสอดคล้องกับรูปแบบผลิตภัณฑ์ในตลาดปัจจุบัน เพื่อเพิ่มความแม่นยำในการสำรวจพฤติกรรมการดื่มของคนไทย

Research Report
Development of the THAI Drinking Survey Guide v.9 for Alcohol Consumption Assessment

This research report focuses on developing and updating the THAI Drinking Survey Guide v.9, a tool designed to improve the assessment of alcohol consumption among Thai populations. The study surveyed alcoholic beverage types, brands, volumes, and alcohol content available in Thailand to create an up-to-date reference guide that enhances the accuracy and reliability of alcohol consumption surveys.

การวิเคราะห์สารปนเปื้อนสุราพื้นบ้าน/ชุมชนในประเทศไทย: กรณีศึกษาเชิงพื้นที่แบบพหุภูมิภาค

งานวิจัยนี้ศึกษาคุณภาพและความปลอดภัยของสุราพื้นบ้านและสุราชุมชนในประเทศไทย โดยตรวจวิเคราะห์สารสำคัญและสารปนเปื้อนในตัวอย่างสุราจาก 4 ภูมิภาค จำนวน 20 ตัวอย่าง ครอบคลุมสุรากลั่น เบียร์ ไวน์ และสาโท การศึกษามุ่งประเมินความสอดคล้องกับมาตรฐานคุณภาพของกรมสรรพสามิต รวมถึงการปนเปื้อนของสารที่อาจเป็นอันตรายต่อสุขภาพ เช่น เมทานอล แอลดีไฮด์ เอทิลคาร์บาเมต และโลหะหนัก ผลการศึกษาช่วยสะท้อนสถานการณ์คุณภาพผลิตภัณฑ์สุราชุมชนในปัจจุบัน และเสนอแนวทางพัฒนามาตรฐานการผลิตเพื่อยกระดับความปลอดภัยของผู้บริโภคและความยั่งยืนของอุตสาหกรรมสุราชุมชนไทย

Analysis of Contaminants in Traditional and Community Alcoholic Beverages in Thailand: A Multi-Regional Case Study

This study investigates the quality and safety of traditional and community-produced alcoholic beverages in Thailand through laboratory analysis of key compounds and contaminants. Twenty alcohol samples collected from four regions of the country, including distilled spirits, beer, wine, and rice wine, were examined and compared against standards established by the Excise Department. The research assessed the presence of potentially harmful substances such as methanol, aldehydes, ethyl carbamate, and heavy metals. The findings provide important evidence on the current quality and safety status of community-produced alcoholic beverages and offer recommendations for improving production standards, consumer safety, and the sustainable development of Thailand’s community alcohol industry.

โครงการสำรวจผลกระทบจากการบริโภคเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ต่อบุคคลรอบข้าง (ภัยเหล้ามือสอง): กรณีศึกษาประชาชนอายุ 15 ปีขึ้นไปใน 12 จังหวัดทั่วทุกภูมิภาคของประเทศ

งานวิจัยนี้ศึกษาผลกระทบจากการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ที่เกิดขึ้นกับบุคคลรอบข้าง หรือ “ภัยเหล้ามือสอง” ในประชาชนไทยอายุ 15 ปีขึ้นไป จำนวน 3,927 คน จาก 12 จังหวัดทั่วประเทศ โดยสำรวจทั้งผลกระทบที่เกิดขึ้นในครอบครัว ชุมชน สถานที่ทำงาน และต่อเด็ก รวมถึงการได้รับผลกระทบจากผู้ดื่มหนักและคนแปลกหน้าที่ดื่มแอลกอฮอล์ ผลการศึกษาเป็นข้อมูลสำคัญที่สะท้อนภาระทางสังคมและสุขภาพจากการดื่มของผู้อื่น เพื่อนำไปสู่การพัฒนานโยบายและมาตรการควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ที่มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้นในประเทศไทย

Survey of Alcohol’s Harm to Others (AHTO): A Study of People Aged 15 Years and Older in 12 Provinces Across Thailand

This study examined the impacts of alcohol consumption on people other than the drinkers themselves, commonly referred to as “Alcohol’s Harm to Others (AHTO)” or secondhand alcohol harm. The survey included 3,927 respondents aged 15 years and older from 12 provinces across Thailand. It explored the effects of others’ drinking on families, communities, workplaces, and children, as well as harms associated with heavy drinkers and intoxicated strangers. The findings provide important evidence on the social and health burdens caused by alcohol use and can support the development of more effective alcohol control policies and public health interventions in Thailand.

การศึกษาแนวโน้ม กลยุทธ์ และวาทกรรมในการสื่อสารการตลาดออนไลน์ของเครื่องดื่มแอลกอฮอล์

งานวิจัยนี้ศึกษารูปแบบ แนวโน้ม กลยุทธ์ และวาทกรรมที่ใช้ในการสื่อสารการตลาดออนไลน์ของเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ในประเทศไทย โดยวิเคราะห์ข้อมูลจากสื่อสังคมออนไลน์และแพลตฟอร์มดิจิทัลต่าง ๆ เพื่อทำความเข้าใจวิธีการสร้างการรับรู้แบรนด์ การใช้ผู้มีอิทธิพลทางออนไลน์ (Influencers) การสื่อสารเชิงสัญลักษณ์ และการใช้ภาษาเพื่อส่งเสริมการบริโภคเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ผลการศึกษาช่วยสะท้อนพลวัตของการตลาดดิจิทัลและสนับสนุนการพัฒนานโยบายและมาตรการกำกับดูแลการสื่อสารการตลาดเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ในยุคดิจิทัล

A Study of Trends, Strategies, and Discourses of Alcohol Online Marketing Communication

This research investigates the trends, strategies, and discourses used in online marketing communication for alcoholic beverages in Thailand. The study analyzes content from social media and digital platforms to understand how alcohol brands build awareness, utilize influencers, employ symbolic communication, and use language to shape consumer perceptions and behaviors. The findings provide insights into the evolving dynamics of digital alcohol marketing and contribute to the development of effective policies and regulatory measures for alcohol marketing communication in the digital age.

งานวิจัยเรื่อง “การทำความเข้าใจประสบการณ์การบริโภคเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ในผู้ใหญ่ตอนต้น ในประเทศไทยจากมุมมองจิตวิทยาการเมือง” ศึกษาประสบการณ์การดื่มของผู้ใหญ่ตอนต้นผ่านมุมมองด้านจิตวิทยาการเมือง เพื่อทำความเข้าใจความสัมพันธ์ระหว่างการดื่ม อำนาจของรัฐ นโยบายควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ และภาวะความอยู่ดีมีสุขของผู้ดื่ม ผลการศึกษาช่วยสะท้อนมิติทางสังคมและจิตวิทยาที่เกี่ยวข้องกับการดื่ม และสนับสนุนการพัฒนานโยบายและมาตรการควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ที่มีความละเอียดอ่อนและสอดคล้องกับบริบทของสังคมไทยมากยิ่งขึ้น

The study “Understanding Alcohol Consumption Experiences among Young Adults in Thailand from a psychopolitical perspective” explores the drinking experiences of young adults through a psychopolitical perspective. It examines the relationships between alcohol consumption, state power, alcohol control policies, and the well-being of drinkers. The findings provide insights into the social and psychological dimensions of drinking and contribute to the development of more context-sensitive and effective alcohol control policies and interventions in Thailand.

งานวิจัยเรื่อง “การใช้ระบบปัญญาประดิษฐ์ในการเฝ้าระวังรูปแบบแนวโน้มการตลาดเครื่องดื่มแอลกอฮอล์บนอินเทอร์เน็ต” มุ่งพัฒนาระบบเฝ้าระวังการตลาดเครื่องดื่มแอลกอฮอล์บนสื่อออนไลน์และสื่อสังคมออนไลน์ โดยประยุกต์ใช้เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) เพื่อรวบรวม วิเคราะห์ และติดตามรูปแบบ กลยุทธ์ และแนวโน้มการโฆษณาและการสื่อสารการตลาดของอุตสาหกรรมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการเฝ้าระวัง สนับสนุนการบังคับใช้กฎหมาย และเป็นฐานข้อมูลสำหรับการกำหนดนโยบายควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ในประเทศไทย

The study “Application of Artificial Intelligence for Monitoring Alcohol Marketing Patterns and Trends” aims to develop an AI-based surveillance system for monitoring alcohol marketing activities across online and social media platforms. The system is designed to collect, analyze, and track marketing strategies, advertising practices, and emerging trends used by the alcohol industry. The findings support more effective monitoring, strengthen regulatory enforcement, and provide evidence for alcohol control policy development in Thailand.

ข้อเท็จจริงและตัวเลขเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ในประเทศไทย พ.ศ. 2565–2568: ภายใต้การเปลี่ยนแปลงนโยบายควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ เป็นหนังสือที่รวบรวม วิเคราะห์ และนำเสนอข้อมูลสถานการณ์ล่าสุดเกี่ยวกับเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ในประเทศไทย ในช่วงปี พ.ศ. 2565–2568 ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่เกิดการเปลี่ยนแปลงสำคัญทั้งด้านนโยบาย กฎหมาย เศรษฐกิจ และสังคมที่เกี่ยวข้องกับเครื่องดื่มแอลกอฮอล์

บรรณาธิการ

• ศ.ดร.พญ.สาวิตรี อัษณางค์กรชัย
• รศ.ดร.นพ.พลเทพ วิจิตรคุณากร
• ชฎาบุญ เจียรธนกฤติ

วัตถุประสงค์ของหนังสือ

หนังสือเล่มนี้จัดทำขึ้นเพื่อรวบรวม วิเคราะห์ และนำเสนอข้อมูลสถานการณ์เครื่องดื่มแอลกอฮอล์ของประเทศไทยในช่วงที่มีการเปลี่ยนแปลงเชิงนโยบายและบริบททางสังคมอย่างสำคัญ โดยครอบคลุมทั้งพฤติกรรมการบริโภค ผลกระทบด้านสุขภาพและเศรษฐกิจ การตลาดและวาทกรรมทางสังคม ตลอดจนการเปลี่ยนแปลงด้านกฎหมายและมาตรการควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ เพื่อเป็นแหล่งข้อมูลอ้างอิงสำหรับนักวิชาการ ผู้กำหนดนโยบาย หน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน และภาคประชาสังคม รวมถึงสนับสนุนการกำหนดนโยบายและมาตรการที่มีประสิทธิภาพในการลดผลกระทบจากแอลกอฮอล์อย่างยั่งยืน

เนื้อหาภายในหนังสือ

หนังสือประกอบด้วย 6 บทหลัก ได้แก่

1. พฤติกรรมการบริโภคเครื่องดื่มแอลกอฮอล์: สถานการณ์ปัจจุบันและแนวโน้มการเปลี่ยนแปลง
   • ปริมาณการบริโภคต่อหัว
   • ความชุกของนักดื่ม
   • พฤติกรรมการดื่มในวัยรุ่น
   • การบริโภคเครื่องดื่มแอลกอฮอล์นอกระบบภาษี
2. ผลกระทบของการบริโภคเครื่องดื่มแอลกอฮอล์
   • ภาวะผิดปกติจากการดื่มสุรา
   • การเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาล
   • ภาระโรคและการเสียชีวิต
   • ผลกระทบจากการดื่มของผู้อื่น (ภัยเหล้ามือสอง)
3. อุตสาหกรรมและตลาดเครื่องดื่มแอลกอฮอล์: สถานการณ์ระดับโลกและในประเทศไทย
   • สถานการณ์ตลาดโลกและประเทศไทย
   • แนวโน้มอุตสาหกรรม
   • การตลาดออนไลน์
   • การปรับตัวของผู้ผลิตรายใหญ่และรายย่อย
4. พลวัตของนโยบายแอลกอฮอล์ในประเทศไทย
   • ความเคลื่อนไหวด้านนโยบาย พ.ศ. 2565–2568
   • กฎหมายและระเบียบใหม่ที่เกี่ยวข้องกับการควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์
5. ผลของนโยบายควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ในประเทศไทย
   • ประสิทธิผลของมาตรการควบคุม
   • ผลกระทบทางเศรษฐกิจ สุขภาพ และสังคม
   • การเปลี่ยนแปลงโครงสร้างภาษี
   • การผ่อนปรนข้อจำกัดด้านการขายและการผลิตสุรา
6. ความคิดเห็นและความรอบรู้ของประชาชนไทยต่อสถานการณ์และนโยบายเครื่องดื่มแอลกอฮอล์
   • ความคิดเห็นต่อนโยบายภาครัฐ
   • ความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับผลกระทบของแอลกอฮอล์
   • วาทกรรมทางสังคมเกี่ยวกับนโยบายแอลกอฮอล์

Facts and Figures on Alcohol in Thailand 2022–2025: Amidst the Evolution of Alcohol Control Policies provides a comprehensive overview of alcohol-related situations in Thailand during 2022–2025, a period marked by significant changes in alcohol policies, legislation, economic conditions, and social contexts. The book compiles and analyzes the latest evidence to support informed policy discussions and public health decision-making.

Editors

• Prof. Dr. Sawitri Assanangkornchai
• Assoc. Dr. Prof. Polathep Vichitkunakorn
• Chadaboon Jiaratanakrit

Objectives

The book was developed to compile, analyze, and present up-to-date information on alcohol consumption, alcohol-related harms, market dynamics, social discourse, and policy developments in Thailand. It aims to serve as a key reference for researchers, policymakers, government agencies, civil society organizations, and other stakeholders working to prevent and reduce alcohol-related harm through evidence-based policies and interventions.

Contents

The publication is organized into six main chapters:

1. Alcohol Consumption Patterns: Current Situation and Trends
   • Per capita alcohol consumption
   • Prevalence of alcohol use
   • Youth drinking behaviors
   • Unrecorded alcohol consumption
2. Impacts of Alcohol Consumption
   • Alcohol use disorders
   • Hospital admissions
   • Alcohol-attributable diseases and deaths
   • Harm to others from drinking
3. Alcohol Industry and Market Trends
   • Global and Thai alcohol markets
   • Industry developments
   • Online alcohol marketing
   • Adaptation strategies of major and small-scale producers
4. Dynamics of Alcohol Policy in Thailand
   • Policy developments during 2022–2025
   • New alcohol-related laws and regulations
5. Effects of Alcohol Control Policies
   • Policy effectiveness
   • Economic, health, and social impacts
   • Excise tax reforms
   • Regulatory changes related to alcohol sales and production
6. Public Opinions and Alcohol Literacy in Thailand
   • Public attitudes toward alcohol policies
   • Knowledge and awareness of alcohol-related harms
   • Social discourse surrounding alcohol control policies

This book serves as an important evidence-based resource for understanding the evolving alcohol landscape in Thailand and the challenges of balancing economic interests with public health priorities.